ประเภทต่าง ๆ ของระบบดับเพลิงสารสะอาด เลือกแบบไหนให้เหมาะกับพื้นที่สำคัญ

ระบบดับเพลิงสารสะอาด คือระบบดับเพลิงที่ใช้สารในกลุ่ม Clean Agent ซึ่งได้รับการออกแบบมาเพื่อไม่ทิ้งคราบตกค้างหลังการใช้งาน เหมาะอย่างยิ่งสำหรับพื้นที่ติดตั้งอุปกรณ์ไฟฟ้า อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ หรือทรัพย์สินมูลค่าสูง เช่น Data Center, Server Room, ห้อง UPS, ห้องไฟฟ้า, Control Room, ตู้ MDB และตู้ Control Panel

ระบบดับเพลิงสารสะอาดคืออะไร?

ระบบดับเพลิงสารสะอาด (Clean Agent Fire Suppression System) คือ ระบบดับเพลิงอัตโนมัติหรือถังดับเพลิงยกหิ้วที่ใช้ "สารระเหยง่าย ไม่นำไฟฟ้า และไม่ทิ้งคราบตกค้างหลังการใช้งาน" ในการดับไฟ โดยถูกออกแบบมาเพื่อทดแทนสารก๊าซ Halon (รุ่นเก่าที่ทำลายชั้นโอโซน)

จุดเด่นสำคัญของระบบนี้คือ เมื่อฉีดพ่นออกมา สารจะระเหยกลายเป็นก๊าซกระจายทั่วห้อง และดับไฟได้อย่างรวดเร็วโดยไม่ทำให้อุปกรณ์ไฟฟ้า ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ หรือเอกสารสำคัญเสียหาย ต่างจากระบบน้ำสปริงเกลอร์หรือผงเคมีแห้งที่ทิ้งคราบสกปรกและสร้างความเสียหายรุนแรงแก่ทรัพย์สิน

ประเภทของระบบดับเพลิงสารสะอาดแบ่งได้อย่างไร?

ระบบดับเพลิงสารสะอาดสามารถแบ่งออกได้เป็น 2 มุมมองหลัก คือ แบ่งตามรูปแบบของระบบ และ แบ่งตามชนิดของสารดับเพลิง

ในทางปฏิบัติ ผู้ซื้อควรดูทั้งสองมุมร่วมกัน เพราะการเลือกสารที่เหมาะแต่เลือกรูปแบบระบบไม่ตรงกับพื้นที่ หรือเลือกฮาร์ดแวร์ระบบดีแต่สารไม่เหมาะกับข้อกำหนดโครงการ ก็อาจทำให้ระบบไม่ตอบโจทย์การใช้งานจริง

ประเภทระบบดับเพลิงสารสะอาดตามรูปแบบการติดตั้ง

1. ระบบดับเพลิงสารสะอาดประเภท​ท่อ​ระบบ⁠ดับ⁠เพลิง​ถาวร

คือระบบที่มีถังบรรจุสารดับเพลิงเชื่อมต่อกับท่อ หัวฉีด ระบบตรวจจับ และตู้ควบคุม เมื่อระบบตรวจพบเหตุเพลิงไหม้ จะปล่อยสารผ่านท่อไปยังพื้นที่ที่ออกแบบไว้

เหมาะกับพื้นที่ระดับห้องหรือโซน เช่น:

• Data Center

• Server Room

• ห้อง UPS

• ห้องควบคุม

• ห้องไฟฟ้า

• ห้องอุปกรณ์สื่อสาร

จุดเด่นคือสามารถออกแบบให้ครอบคลุมพื้นที่สำคัญทั้งห้องได้อย่างเป็นระบบ แต่ต้องมีการคำนวณปริมาตรห้อง ช่องเปิด การรั่วไหล ปริมาณสาร ตำแหน่งหัวฉีด และลำดับการแจ้งเตือนอย่างถูกต้อง

2. ระบบดับเพลิงสารสะอาดตู้ระบบดับเพลิง

คือระบบที่รวมถังสารดับเพลิง อุปกรณ์ควบคุม และอุปกรณ์ปล่อยสารไว้ในตู้เดียว เหมาะกับพื้นที่ที่ต้องการระบบติดตั้งถาวร แต่ไม่สะดวกเดินท่อเต็มระบบ หรือมีข้อจำกัดด้านพื้นที่ติดตั้ง

เหมาะกับพื้นที่ เช่น:

• ห้อง Server ขนาดเล็กถึงกลาง

• ห้องไฟฟ้าบางประเภท

• ห้องควบคุม

• ห้องอุปกรณ์สำคัญที่มีพื้นที่จำกัด

จุดเด่นคือจัดวางได้ง่ายกว่าระบบเครือข่ายท่อขนาดใหญ่ แต่ยังต้องประเมินขนาดห้อง ปริมาตรพื้นที่ ตำแหน่งติดตั้ง จุดปล่อยสาร

3. ระบบ⁠ดับ⁠เพลิง​ชนิด​ท่อ⁠ตรวจ⁠จับ​อัคคี⁠ภัย

ระบบ⁠ดับ⁠เพลิง​ชนิด​ท่อ⁠ตรวจ⁠จับ​อัคคี⁠ภัย ใช้ท่อตรวจจับเดินผ่านหรือใกล้จุดเสี่ยง เมื่อท่อได้รับความร้อนถึงอุณหภูมิตามเงื่อนไขที่กำหนด ตัวท่อจะแตกออกและปล่อยสารดับเพลิง เข้าสู่จุดกำเนิดความร้อนโดยทันที

เหมาะกับพื้นที่เฉพาะจุด เช่น:

• ตู้ MDB

• Control Panel

• Electrical Cabinet

• Inverter Cabinet

• CNC Cabinet

• ตู้ควบคุมเครื่องจักร

ระบบนี้เหมาะสำหรับการป้องกันภายในตู้หรือจุดเสี่ยงขนาดเล็ก ไม่ใช่การป้องกันครอบคลุมทั้งห้อง จึงควรประเมินจากขนาดตู้ จุดเสี่ยงภายใน ความหนาแน่นของอุปกรณ์ และข้อจำกัดในการติดตั้ง

4. ถัง⁠ดับ⁠เพลิง​สาร⁠สะอาด ประเภท​ตรวจ⁠จับ​อุณหภูมิ​อัตโนมัติ (PZGW Series)

ถัง⁠ดับ⁠เพลิง​สาร⁠สะอาด ประเภท​ตรวจ⁠จับ​อุณหภูมิ​อัตโนมัติ (PZGW Series) เหมาะสำหรับพื้นที่จำกัดที่ต้องการการป้องกันเฉพาะจุด โดยไม่ต้องติดตั้งระบบท่อขนาดใหญ่

เหมาะกับพื้นที่ เช่น:

• ตู้ไฟฟ้าขนาดเล็ก

• พื้นที่ปิดหรือกึ่งปิดขนาดเล็ก

• จุดเสี่ยงเฉพาะตำแหน่ง

• เครื่องจักรหรืออุปกรณ์เฉพาะจุด

ไม่ควรมองว่าอุปกรณ์เฉพาะจุดจะสามารถใช้ทดแทนระบบดับเพลิงหลักของทั้งห้องหรือทั้งอาคารได้ในทุกกรณี จำเป็นต้องพิจารณาขนาดพื้นที่ ปริมาณสาร ตำแหน่งติดตั้ง

ประเภทสารดับเพลิงสารสะอาด

FK-5-1-12

FK-5-1-12 เป็นชื่อสารที่มักพบในบริบทของระบบดับเพลิงสารสะอาดและถังดับเพลิงสารสะอาด โดยนิยมเลือกใช้ในพื้นที่ที่ต้องการหลีกเลี่ยงคราบตกค้างหลังการฉีดดับเพลิง เช่น Data Center, Server Room, ห้องไฟฟ้า และพื้นที่ติดตั้งอุปกรณ์สำคัญ

สำหรับ PAF GLOBAL ชื่อของผลิตภัณฑ์ PAF-222 จะเกี่ยวข้องกับโซลูชันสารดับเพลิงสะอาดกลุ่มนี้

HFC-227ea / FM-200

HFC-227ea หรือ FM-200 เป็นสารดับเพลิงที่พบได้บ่อยในระบบดับเพลิงสารสะอาดของโครงการเดิม โดยเฉพาะในพื้นที่ติดตั้งอุปกรณ์สำคัญ แต่อาจมีผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม

Inert Gas

Inert Gas (ก๊าซเฉื่อย) คือระบบที่ใช้ก๊าซเฉื่อยหรือก๊าซผสมบางชนิดในการควบคุมและดับเพลิง โดยมีหลักการทำงานหลักคือการลดระดับออกซิเจนในพื้นที่ปิดที่ออกแบบไว้ เหมาะสำหรับระบบดับเพลิงติดตั้งถาวรบางประเภท อย่างไรก็ตาม จำเป็นต้องได้รับการออกแบบอย่างระมัดระวัง โดยเฉพาะในประเด็นด้านความปลอดภัยของผู้ปฏิบัติงาน ระดับความดัน และระบบระบายอากาศหลังการปล่อยก๊าซ

CO2

CO2 มักถูกนำมาเปรียบเทียบกับ Clean Agent เนื่องจากไม่ทิ้งคราบผงเคมีตกค้างหลังการฉีด และสามารถใช้กับงานไฟฟ้าบางประเภทได้ อย่างไรก็ตาม ควรพิจารณา CO2 แยกออกจากกลุ่ม Clean Agent เนื่องจากมีข้อควรระวังสำคัญเรื่องความปลอดภัยในพื้นที่ปิด พื้นที่มีคนปฏิบัติงาน และระบบระบายอากาศ

พื้นที่แบบไหนควรใช้สารดับเพลิงสารสะอาด

ระบบดับเพลิงสารสะอาดเหมาะกับพื้นที่ที่มีอุปกรณ์สำคัญหรือไม่ต้องการคราบตกค้างหลังการฉีด เช่น:

• Data Center

• Server Room

• ห้องไฟฟ้า

• ห้อง UPS

• ห้องควบคุม

• ตู้ MDB

• Control Panel

• ตู้ Inverter

• ห้องอุปกรณ์สื่อสาร

• ห้องเก็บเอกสารสำคัญหรือห้องเก็บทรัพย์สินมูลค่าสูง

การเลือกใช้งานสำหรับพื้นที่เหล่านี้ควรพิจารณาจากระดับความเสี่ยงจริง ณ หน้างานจริง

ก่อนเลือกสารดับเพลิงสารสะอาดควรดูอะไร?

ก่อนเลือกระบบ ควรเตรียมข้อมูลเหล่านี้:

• ลักษณะทรัพย์สิน: เลือกใช้กับพื้นที่ที่ ห้ามโดนน้ำ/คราบเคมี และไม่นำไฟฟ้า (เช่น ห้อง Server, Data Center, ห้องเครื่องมือแพทย์)

• ความมิดชิดของห้อง: ห้องต้องปิดมิดชิด (Sealed) กักเก็บก๊าซได้นานอย่างน้อย 10 นาที เพื่อไม่ให้ไฟลุกไหม้ซ้ำ

• ความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อม: เลือกรุ่นที่มีค่า ODP = 0 และ GWP ต่ำ (เช่น FK-5-1-12 ที่มี $GWP=1$) เพื่อหลีกเลี่ยงการถูกสั่งห้ามใช้หรือจำกัดการผลิตในอนาคตตามข้อตกลงสากล

• ความปลอดภัยต่อคน: สารต้องมีความเข้มข้นที่ปลอดภัย ไม่เกินค่า NOAEL เพื่อไม่เป็นอันตรายต่อผู้ปฏิบัติงานในพื้นที่

• มาตรฐานรับรอง: ตัวสารและอุปกรณ์ทั้งระบบต้องได้รับมาตรฐานสากล เช่น UL-Listed, FM Approved และออกแบบตาม NFPA 2001

ควรอ่านอะไรต่อหลังเข้าใจประเภทของระบบดับเพลิงสารสะอาด

• ระบบดับเพลิงสารสะอาด
  เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการดูภาพรวมของระบบดับเพลิง Clean Agent แบบติดตั้งถาวร

• ตู้ระบบดับเพลิง
  เหมาะสำหรับพื้นที่ที่ต้องการระบบติดตั้งถาวรแบบตู้ โดยไม่สะดวกเดินท่อเต็มระบบ

• ระบบ⁠ดับ⁠เพลิง​ชนิด​ท่อ⁠ตรวจ⁠จับ​อัคคี⁠ภัย
  เหมาะสำหรับตู้ MDB, Control Panel, Electrical Cabinet และจุดเสี่ยงเฉพาะตำแหน่ง

• PAF-222 คืออะไร
  เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเข้าใจสารดับเพลิงสะอาดของ PAF GLOBAL และคำที่เกี่ยวข้องอย่าง FK5112 / FK-5-1-12

• FK5112 คืออะไร / FK-5-1-12 คืออะไร
  เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเข้าใจชื่อสารและคำเรียกทางเทคนิคของ clean agent

• Perfluorohexanone คืออะไร
  เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเข้าใจชื่อสารทางเทคนิคที่พบใน SDS, Datasheet หรือ Certificate

• Clean Agent และ CO2
  เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเปรียบเทียบสารสะอาดกับ CO2 ก่อนเลือกใช้งาน

• ติดต่อขอคำปรึกษา
  เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมจาก PAF GLOBAL

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

1. ระบบดับเพลิงสารสะอาดมีกี่ประเภท?

โดยทั่วไปแบ่งได้ตาม 2 หลักการใหญ่:

• แบ่งตามรูปแบบระบบ: ระบบเครือข่ายท่อ (Piped Network System), ระบบแบบตู้ (Cabinet/Modular System), ระบบท่อตรวจจับ (Detection Tube System) และระบบอัตโนมัติเฉพาะจุด (Direct/Indirect System)

• แบ่งตามชนิดสารดับเพลิง: สารเคมีเหลวระเหยง่าย เช่น FK-5-1-12, HFC-227ea (FM-200) และกลุ่มก๊าซเฉื่อย (Inert Gas เช่น IG-541, IG-55)

2. ประเภท​ท่อ​ระบบ⁠ดับ⁠เพลิง​ถาวรเหมาะกับพื้นที่แบบไหน?

เหมาะกับพื้นที่ระดับห้องหรือโซนที่มีขนาดกลางถึงใหญ่ เช่น Data Center, Server Room, ห้อง UPS, ห้องควบคุม (Control Room) หรือห้องไฟฟ้าหลัก โดยต้องมีการคำนวณออกแบบระบบท่อและหัวฉีดตามปริมาตรห้อง จุดเสี่ยง และข้อกำหนดของโครงการ

3. ระบบ⁠ดับ⁠เพลิง​ชนิด​ท่อ⁠ตรวจ⁠จับ​อัคคี⁠ภัย เหมาะกับตู้ MDB หรือ Control Panel ไหม?

เหมาะอย่างยิ่ง สำหรับการพิจารณาใช้งานภายในตู้ MDB, Control Panel และ Electrical Cabinet เพราะสายตรวจจับสามารถเดินฉีดระงับเหตุได้ใกล้จุดเสี่ยงภายในตู้โดยตรงก่อนไฟจะลุกลามออกมาภายนอก ทั้งนี้ต้องประเมินปริมาตรภายในตู้และข้อกำหนดทางเทคนิคก่อนเลือกใช้

4. ตู้ระบบดับเพลิงต่างจากประเภท​ท่อ​ระบบ⁠ดับ⁠เพลิง​ถาวรอย่างไร?

ตู้ระบบดับเพลิง: รวบรวมถังบรรจุสารและชุดควบคุมไว้ในตู้สำเร็จรูปตู้เดียว เหมาะกับพื้นที่จำกัด ติดตั้งง่าย สำหรับห้องขนาดเล็กถึงกลาง

ประเภท​ท่อ​ระบบ⁠ดับ⁠เพลิง​ถาวร : มีการเดินท่อแจกจ่ายสารไปยังหัวฉีดหลายจุด เหมาะกับห้องขนาดใหญ่หรือพื้นที่หลายโซนที่ต้องการการครอบคลุมที่ซับซ้อนกว่า

5. PAF-222 ใช้แทน FM-200 หรือระบบเดิมได้เลยไหม?

จำเป็นต้องได้รับการประเมินจากวิศวกรผู้เชี่ยวชาญก่อน เนื่องจากแรงดันในการจัดเก็บ, คุณสมบัติการฉีดกระจายตัว, ปริมาณสารที่ต้องใช้ (Concentration), ขนาดหัวฉีด (Nozzle) และโครงสร้างท่อเดิมอาจต้องมีการปรับเปลี่ยนให้สอดคล้องกันและเข้ากันได้

6. PAF-222 ใช้แทน Novec-1230 หรือระบบเดิมได้เลยไหม?

สามารถใช้แทนได้ แต่จำเป็นต้องได้รับการประเมินจากวิศวกรผู้เชี่ยวชาญก่อน เนื่องจากแรงดันในการจัดเก็บ, คุณสมบัติการฉีดกระจายตัว, ปริมาณสารที่ต้องใช้ (Concentration), ขนาดหัวฉีด (Nozzle) และโครงสร้างท่อเดิมอาจต้องมีการปรับเปลี่ยนให้สอดคล้องกันและเข้ากันได้