บทความ

/

ระบบดับเพลิงสำหรับตู้ไฟฟ้า MDB และ Control Panel ควรเลือกแบบไหนให้เหมาะสม

ระบบดับเพลิงสำหรับตู้ไฟฟ้า MDB และ Control Panel ควรเลือกแบบไหนให้เหมาะสม

Electrical MDB cabinet and control panel wiring at risk of fire

ทำไมตู้ไฟฟ้า MDB และ Control Panel เป็นจุดเสี่ยงที่มักเกิดไฟไหม้

ตู้ไฟฟ้า MDB (Main Distribution Board) และตู้ Control Panel เป็นจุดศูนย์รวมของพลังงานไฟฟ้าและอุปกรณ์ควบคุม ซึ่งตู้เหล่านี้มักถูกจัดเป็น พื้นที่เสี่ยงสูงต่อการเกิดเพลิงไหม้ (High Fire Hazard Area) เนื่องจากองค์ประกอบสำคัญหลายประการ:

สาเหตุหลักที่ทำให้ตู้ไฟฟ้าเกิดไฟไหม้ 

1. ความร้อนสะสมจากจุดต่อสายหลวม ขันสกรูไม่แน่น หรือการสั่นสะเทือน: จุดเชื่อมต่อระหว่างบัสบาร์ (Busbar) เทอร์มินัล หรือเบรกเกอร์ หากขันสกรูไม่แน่นพอ จะเกิดความต้านทานไฟฟ้าตรงจุดสัมผัสสูงขึ้น (High Resistance Contact)

2. การใช้งานกระแสไฟฟ้าเกินขนาด การเพิ่มอุปกรณ์ไฟฟ้าหรือเครื่องจักรโดยไม่ได้คำนวณขนาดเบรกเกอร์และขนาดสายไฟใหม่ ทำให้สายไฟฟ้าและอุปกรณ์ภายในตู้ต้องรับกระแสไฟฟ้าสูงเกินกว่าค่าที่ออกแบบไว้

3. ไฟฟ้าลัดวงจรและการเกิดประกายไฟ การเสื่อมสภาพของฉนวนตามอายุการใช้งาน หรือการเกิดการสปาร์ก (Arcing) ระหว่างเฟส

4. สภาพแวดล้อมและสิ่งปนเปื้อนภายในตู้ ฝุ่นละอองและความชื้น: ฝุ่นที่จับตัวบนแผงวงจรหรือบัสบาร์ เมื่อเจอความชื้นจะกลายเป็นตัวนำไฟฟ้า (Tracking) ส่งผลให้กระแสไฟรั่วข้ามเฟส 

5. อุปกรณ์เสื่อมสภาพหรือไม่ได้รับการบำรุงรักษา หน้าสัมผัส (Contact) ของคอนแทกเตอร์ หรือเบรกเกอร์ที่ผ่านการใช้งานมานานอาจเกิดรอยไหม้ ความต้านทานสูงขึ้น หรือไม่ตัดวงจรเมื่อเกิดสิ่งผิดปกติ (Breaker Failure) 

ทำไมระบบดับเพลิงแบบอัตโนมัติจึงสำคัญ สำหรับบริเวณที่ไม่ได้มีคนเฝ้าตลอดเวลา

ตู้ไฟฟ้า MDB, ตู้ Control Panel และตู้ Server ส่วนใหญ่มักทำงานตลอด 24 ชั่วโมงโดยไม่มีคนเฝ้า ระบบดับเพลิงอัตโนมัติจึงเป็นปราการด่านแรกและด่านเดียวที่สามารถยับยั้งวิกฤตได้ตั้งแต่ก้าวแรก ก่อนที่เพลิงไหม้จะลุกลามจนสร้างความเสียหายต่อโครงสร้างและธุรกิจ

5 เหตุผลสำคัญที่ตู้ไร้คนเฝ้าต้องมีระบบดับเพลิงอัตโนมัติ

1. ดับไฟได้ตรงจุดกำเนิดภายในไม่กี่วินาที ถังดับเพลิงสารสะอาด ประเภทตรวจจับอุณหภูมิอัตโนมัติ (PZGW Series) จะตรวจจับความร้อนสูงหรือเปลวไฟในตู้ และฉีดสารดับเพลิงเข้าสู่จุดเกิดเหตุโดยตรงภายใน 5–15 วินาที

2. ทำงานได้ตลอด 24/7 โดยไม่ต้องพึ่งพามนุษย์ เหตุเพลิงไหม้ในตู้ไฟฟ้ามักเกิดขึ้นในช่วงเวลาที่ไม่มีคนอยู่ เช่น กลางคืน วันหยุด หรือในห้องอุปกรณ์ที่ปิดล็อก ระบบอัตโนมัติทำงานด้วยกลไกทางกายภาพหรือเซนเซอร์เฉพาะ (Mechanical/Electrical Trigger) ที่พร้อมฉีดสารดับเพลิงทันทีโดยไม่อาศัยกระแสไฟฟ้าจากภายนอกหรือมนุษย์ในการกดปุ่ม

3. ตัดวงจรการลุกลาม ค่าเสียหายจากเพลิงไหม้ตู้ไฟฟ้าไม่ได้หยุดอยู่แค่ค่าตู้ แต่รวมถึง ค่าความเสียหายจากการหยุดชะงักของธุรกิจ การควบคุมไฟให้อยู่เฉพาะภายในตู้เดียว ช่วยปกป้องตู้ไฟฟ้าข้างเคียง ระบบไฟสำรอง (UPS) และสายเมนหลักของอาคารไม่ให้โดนทำลายไปด้วย

4. ปลอดภัยต่ออุปกรณ์ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ สารดับเพลิงสะอาด PAF-222 Clean Agent FK-5-1-12 ไม่นำไฟฟ้า ไม่ทิ้งคราบตกค้าง (No Residue) และไม่ทำลายแผงวงจรอิเล็กทรอนิกส์ ช่วยให้สามารถกู้คืนระบบกลับมาใช้งานได้รวดเร็วหลังเกิดเหตุ ต่างจากการใช้ผงเคมีแห้งหรือน้ำฉีด

5. ลดความเสี่ยงอันตรายต่อเจ้าหน้าที่ดับเพลิง ระบบอัตโนมัติจะทำการฉีดสารเข้าดับไฟในขณะที่ตู้ยังปิดสนิท ช่วยตัดความเสี่ยงเรื่องความปลอดภัยของคนทำงานได้โดยตรง 

สารดับเพลิงที่เป็นสารสะอาดควรถูกพิจารณานำมาใช้

สำหรับการดับเพลิงอุปกรณ์ไฟฟ้า สิ่งที่ต้องระมัดระวังไม่ใช่แค่ประสิทธิภาพในการดับไฟเท่านั้น แต่ยังรวมถึงผลกระทบหลังการฉีดด้วย เพราะหากสารดับเพลิงทิ้งคราบผงหรือความชื้นไว้ อาจทำให้ต้องถอดอุปกรณ์ออกมาตรวจสอบ ทำความสะอาด หรือต้องเปลี่ยนชิ้นส่วนบางรายการเพิ่มเติม

จึงควรพิจารณาเลือกใช้ ถังดับเพลิงสารสะอาด PAF-222 Clean Agent FK-5-1-12 เพราะช่วยลดคราบตกค้างเมื่อเทียบกับผงเคมีแห้ง และเหมาะกับพื้นที่ที่ต้องการ ถังดับเพลิงสารสะอาดไม่ทิ้งคราบ

อย่างไรก็ตาม คำว่า dielectric หรือไม่นำไฟฟ้า ต้องตรวจสอบจากเอกสารของผลิตภัณฑ์แต่ละรุ่น ไม่ควรสรุปจากชื่อสารเพียงอย่างเดียว สามารถอ่านเพิ่มได้ที่ ไม่เป็นสื่อนำไฟฟ้า (Dielectric) คืออะไร

ตัวเลือกสำหรับตู้ไฟฟ้า MDB และ Control Panel

ระบบดับเพลิงชนิดท่อตรวจจับอัคคีภัย

ระบบดับเพลิงชนิดท่อตรวจจับอัคคีภัย เหมาะกับตู้ไฟฟ้าที่มีจุดเสี่ยงหลายตำแหน่งภายในตู้ เช่น ตู้ MDB, Control Panel, Automation Cabinet หรือ Machinery Panel

จุดเด่นคือสามารถเดินท่อตรวจจับผ่านบริเวณที่ต้องการเฝ้าระวัง และปล่อยสารใกล้จุดที่เกิดเหตุได้ตามรูปแบบได้อย่างเหมาะสม เหมาะกับตู้ที่มีความสำคัญสูงหรือมีอุปกรณ์ภายในซับซ้อน

ควรพิจารณาเมื่อ:

  • ตู้มีหลายจุดเสี่ยงภายใน

  • ตู้มีมูลค่าสูงหรือหยุดทำงานแล้วกระทบมาก

  • ต้องการระบบตรวจจับและดับเพลิงเฉพาะจุด

ถัง⁠ดับ⁠เพลิง​สาร⁠สะอาด ประเภท​ตรวจ⁠จับ​อุณหภูมิ​อัตโนมัติ (PZGW Series)

ถัง⁠ดับ⁠เพลิง​สาร⁠สะอาด ประเภท​ตรวจ⁠จับ​อุณหภูมิ​อัตโนมัติ (PZGW Series) เหมาะกับพื้นที่ปิดหรือกึ่งปิดขนาดเล็กที่ต้องการอุปกรณ์อัตโนมัติแบบกะทัดรัด

ควรพิจารณาเมื่อ:

  • พื้นที่เสี่ยงมีขนาดจำกัด

  • ต้องการอุปกรณ์อัตโนมัติแบบติดตั้งเฉพาะจุด

  • ตำแหน่งติดตั้งชัดเจนและสามารถประเมินปริมาตรพื้นที่ได้

PAFPlast™ แผ่นติดดับเพลิง

PAFPlast™ แผ่นติดดับเพลิง เหมาะกับจุดเสี่ยงขนาดเล็ก เช่น จุดต่อสายไฟ ปลั๊กไฟ กล่องควบคุมขนาดเล็ก EV Charger บางจุด หรือพื้นที่ที่ต้องการเสริมการป้องกันเฉพาะตำแหน่ง

ควรพิจารณาเมื่อ:

  • จุดเสี่ยงมีขนาดเล็กและชัดเจน

  • ต้องการเพิ่ม protection layer เฉพาะจุด

  • พื้นที่ติดตั้งจำกัด

  • ไม่ได้ต้องการระบบท่อหรือระบบที่มีขนาดใหญ่

ถัง⁠ดับ⁠เพลิง​สาร⁠สะอาด PAF-222 (MJZ Series)

ถัง⁠ดับ⁠เพลิง​สาร⁠สะอาด PAF-222 (MJZ Series) เหมาะเป็นอุปกรณ์สำรองสำหรับเจ้าหน้าที่ในห้องไฟฟ้า พื้นที่ใกล้ตู้ MDB, Control Panel, Server Room หรือพื้นที่อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์

ควรพิจารณาเมื่อ:

  • ต้องการถังสำหรับบริเวณที่มีคนเฝ้าระวัง

  • ต้องการลดคราบผงเคมีหลังฉีด

  • พื้นที่มีอุปกรณ์ไฟฟ้าหรืออิเล็กทรอนิกส์สำคัญ

  • ต้องใช้ร่วมกับระบบอัตโนมัติหรือมาตรการป้องกันอื่น

หากต้องการเข้าใจผลิตภัณฑ์เพิ่มเติม สามารถอ่านต่อที่ PAF-222 คืออะไร

การพิจารณาเลือกใช้งานอุปกรณ์ดับเพลิงตามขนาด และความเสี่ยงของตู้

ตู้ขนาดเล็ก จุดเสี่ยงชัดเจน
อาจพิจารณา PAFPlast™ หรืออุปกรณ์เฉพาะจุด โดยดูตำแหน่งติดตั้งและลักษณะจุดเสี่ยง

ตู้ขนาดเล็กถึงกลาง พื้นที่ปิดหรือกึ่งปิด
อาจพิจารณา ถัง⁠ดับ⁠เพลิง​สาร⁠สะอาด ประเภท​ตรวจ⁠จับ​อุณหภูมิ​อัตโนมัติ (PZGW Series)

ตู้ MDB หรือ Control Panel ที่มีหลายจุดเสี่ยง
อาจพิจารณา PAFPlast™, ถัง⁠ดับ⁠เพลิง​สาร⁠สะอาด ประเภท​ตรวจ⁠จับ​อุณหภูมิ​อัตโนมัติ (PZGW Series) หรือ ถัง⁠ดับ⁠เพลิง​สาร⁠สะอาด PAF-222 (MJZ Series) เพื่อทำงานร่วมกัน ควบคุมได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ห้องไฟฟ้าหรือพื้นที่ที่มีหลายตู้
อาจพิจารณาใช้ ประเภท​ท่อ​ระบบ⁠ดับ⁠เพลิง​ถาวร โดยเฉพาะห้องที่มีมูลค่าอุปกรณ์สูงหรือ Downtime สูง

พื้นที่ Data Center / Server Room / ห้องไฟฟ้า
ควรอ่านเพิ่มเติมที่ ถังดับเพลิงสำหรับ Data Center / Server Room / ห้องไฟฟ้า อาจพิจารณาใช้งาน ประเภท​ท่อ​ระบบ⁠ดับ⁠เพลิง​ถาวร, PAFPlast™, ถัง⁠ดับ⁠เพลิง​สาร⁠สะอาด ประเภท​ตรวจ⁠จับ​อุณหภูมิ​อัตโนมัติ (PZGW Series) หรือ ถัง⁠ดับ⁠เพลิง​สาร⁠สะอาด PAF-222 (MJZ Series) เพื่อทำงานร่วมกัน

ก่อนติดตั้งระบบดับเพลิงในตู้ MDB / Control Panel ควรตรวจสอบอะไร

ก่อนเลือกหรือติดตั้งระบบดับเพลิงสำหรับตู้ไฟฟ้า ควรเตรียมข้อมูลเหล่านี้:

  • SDS เอกสารข้อมูลความปลอดภัย เพื่อตรวจสอบข้อมูลสารเคมี ข้อควรระวัง และแนวทางการจัดเก็บอย่างถูกต้อง

  • Datasheet เอกสารข้อมูลทางเทคนิค เพื่อตรวจสอบรุ่นสินค้า คุณสมบัติหลัก และวิธีการใช้งาน

  • Certificate เอกสารรับรองมาตรฐานที่เกี่ยวข้องกับตัวผลิตภัณฑ์จริง

  • Test Report รายงานผลการทดสอบทางห้องปฏิบัติการ 

  • เอกสารระบุคุณลักษณะเฉพาะของสินค้า เช่น ขนาดถัง, ปริมาณบรรจุสารสะอาด, น้ำหนักรวม

สามารถติดต่อ PAF GLOBAL ได้ที่นี่ ติดต่อขอคำปรึกษา

ควรอ่านอะไรต่อหลังเข้าใจระบบดับเพลิงตู้ไฟฟ้า

หลังจากเข้าใจความเสี่ยงของตู้ไฟฟ้า MDB และ Control Panel แล้ว ควรอ่านหัวข้อที่เกี่ยวข้องกับระบบเฉพาะจุด สารดับเพลิงสะอาด และการเลือกใช้งานกับอุปกรณ์ไฟฟ้าต่อดังนี้:

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

1. ระบบดับเพลิงที่เหมาะสมสำหรับตู้ไฟฟ้า

คือระบบหรืออุปกรณ์ที่ออกแบบมาเพื่อตรวจจับและดับเพลิงเฉพาะจุดภายในตู้ไฟฟ้า MDB, Control Panel, Automation Cabinet หรือพื้นที่ไฟฟ้าขนาดจำกัด

2. ตู้ MDB ควรใช้ระบบดับเพลิงแบบไหน?

ตู้ MDB ที่มีความสำคัญสูงควรพิจารณา ถัง⁠ดับ⁠เพลิง​สาร⁠สะอาด ประเภท​ตรวจ⁠จับ​อุณหภูมิ​อัตโนมัติ (PZGW Series) หรือ ประเภท​ท่อ​ระบบ⁠ดับ⁠เพลิง​ถาวร แต่ต้องประเมินขนาดตู้ จุดเสี่ยง และข้อจำกัดการติดตั้งก่อน

3. PAFPlast™ ใช้แทนระบบดับเพลิงได้หรือไม่?

ไม่ควรสรุปแบบนั้น PAFPlast™ เหมาะกับจุดเสี่ยงขนาดเล็ก สำหรับเป็นตัวเสริมด่านแรกของการระงับไฟไหม้ตามจุดต่างๆ ในตู้ไฟฟ้า

4. ถัง⁠ดับ⁠เพลิง​สาร⁠สะอาด PAF-222 (MJZ Series) จำเป็นไหมถ้ามีระบบดับเพลิงอัตโนมัติอยู่แล้ว?

ยังอาจจำเป็นในฐานะอุปกรณ์สำรองสำหรับเจ้าหน้าที่ โดยเฉพาะพื้นที่ไฟฟ้าหรือห้องควบคุมที่ต้องการถังไม่ทิ้งคราบผงเคมี