บทความ

/

เครื่องดับเพลิงในรถบัส

เครื่องดับเพลิงในรถบัส

หยุดเพลิงไหม้ด้วยการติดตั้งเครื่องดับเพลิงในรถบัส: ระบบป้องกันอัคคีภัยที่ไม่ควรมองข้าม

เพลิงไหม้ในรถเกิดขึ้นบ่อยครั้งจากหลากหลายสาเหตุ เช่น เครื่องยนต์มีปัญหา การติดตั้งระบบก๊าซที่ไม่ได้มาตรฐาน รถเก่า และอุบัติเหตุ เป็นต้น จึงมีการออกข้อกำหนดในการติดตั้งเครื่องดับเพลิง โดยกรมการขนส่งทางบก เพื่อความปลอดภัยในการเดินทางโดยเฉพาะ ‘รถบัส’ เป็นรถที่ใช้สำหรับการขนส่งผู้โดยสารที่ได้รับความนิยมเป็นอย่างสูง

โดยประกาศของกรมขนส่งทางบก กำหนดเครื่องดับเพลิงในรถบัส หรือรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสาร ไว้ดังนี้

  • ต้องมีการติดตั้งเครื่องดับเพลิงอย่างน้อย 2 เครื่อง โดยติดตั้งไว้ที่ด้านหน้ารถ 1 เครื่อง และด้านท้ายรถ 1 เครื่อง และต้องติดตั้งไว้ภายในรถที่สามารถนำมาใช้งานได้สะดวกรวดเร็ว

นอกจากนี้เครื่องดับเพลิงที่จำเป็นต้องติดตั้งบนรถแล้ว ยังต้องมีประตูทางออกฉุกเฉิน และค้อนทุบกระจก เพื่อให้ขณะเกิดเหตุฉุกเฉินสามารถหลบหนีได้ทันเวลา และลดความสูญเสียที่อาจจะเกิดขึ้นได้ครับ

ทำไมรถบัสจึงต้องมีเครื่องดับเพลิง?

รถบัสมีองค์ประกอบหลายส่วนที่อาจเกี่ยวข้องกับความเสี่ยงจากไฟ เช่น

  • ระบบเครื่องยนต์

  • ระบบเชื้อเพลิง

  • ระบบไฟฟ้า

  • แบตเตอรี่

  • สายไฟและจุดเชื่อมต่อ

  • ห้องเครื่อง

  • อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์

  • ระบบปรับอากาศ

  • วัสดุภายในห้องโดยสาร

หากเกิดเหตุเพลิงไหม้ในช่วงเริ่มต้น การมีเครื่องดับเพลิงที่เข้าถึงได้ง่ายและพร้อมใช้งาน อาจช่วยให้ผู้ขับรถหรือผู้ที่ได้รับการฝึกอบรมสามารถตอบโต้เหตุได้อย่างรวดเร็ว ก่อนที่ไฟจะลุกลามรุนแรงขึ้น

การเข้าใจว่าไฟเริ่มต้นจากอะไรและอะไรทำให้ไฟลุกลามต่อ สามารถอ่านเพิ่มเติมได้ที่ องค์ประกอบของอัคคีภัย

จุดเสี่ยงไฟไหม้ที่สำคัญในรถบัส

การออกแบบระบบป้องกันอัคคีภัยสำหรับรถบัสควรเริ่มจากการวิเคราะห์ว่า “ไฟสามารถเกิดขึ้นบริเวณใดได้บ้าง”

1. ห้องเครื่อง

เป็นพื้นที่สำคัญที่ควรให้ความสนใจ เพราะมีทั้ง

  • เครื่องยนต์

  • น้ำมันหรือของเหลวที่เกี่ยวข้อง

  • ระบบไฟฟ้า

  • ความร้อนจากเครื่องยนต์

  • ท่อและอุปกรณ์ต่าง ๆ

หากเกิดไฟในห้องเครื่อง การเข้าถึงเพื่อใช้เครื่องดับเพลิงอาจทำได้ยาก จึงควรพิจารณาตำแหน่งติดตั้งและวิธีตอบโต้เหตุให้เหมาะสม

2. ระบบไฟฟ้า

รถบัสมีระบบไฟฟ้าจำนวนมาก ทั้งระบบควบคุม ไฟส่องสว่าง ระบบปรับอากาศ และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์

ความผิดปกติทางไฟฟ้า เช่น การลัดวงจรหรือความร้อนผิดปกติ อาจเป็นหนึ่งในสาเหตุที่นำไปสู่เหตุเพลิงไหม้ได้

เนื่องจากสารดับเพลิงที่ใช้กับอุปกรณ์ไฟฟ้าที่ยังมีกระแสไฟต้องไม่เป็นสื่อนำไฟฟ้า ควรอ่าน ไม่เป็นสื่อนำไฟฟ้า (Dielectric) คืออะไร ก่อนเลือกใช้

3. แบตเตอรี่และระบบพลังงาน

โดยเฉพาะรถบัสไฟฟ้า หรือ Electric Bus ต้องพิจารณาความเสี่ยงจากระบบแบตเตอรี่แรงดันสูงเพิ่มเติม

ความแตกต่างในลักษณะเดียวกันนี้เกิดขึ้นที่จุดชาร์จด้วย อ่านเพิ่มเติมได้ที่ ระบบดับเพลิงสำหรับ EV Charging Station

ติดตั้งเครื่องดับเพลิงในรถบัสตรงไหน?

ตำแหน่งติดตั้งเป็นเรื่องสำคัญไม่แพ้ชนิดของเครื่องดับเพลิง

หลักการสำคัญคือ ต้องมองเห็นง่าย เข้าถึงได้รวดเร็ว และหยิบใช้งานได้โดยไม่ต้องเสี่ยงเข้าใกล้ไฟมากเกินไป

ตำแหน่งที่สามารถนำมาพิจารณา ได้แก่

บริเวณใกล้คนขับ ควรเป็นตำแหน่งที่ผู้ขับรถสามารถเข้าถึงได้รวดเร็ว

บริเวณห้องโดยสาร หากการออกแบบรถอนุญาต อาจมีอุปกรณ์เพิ่มเติมในตำแหน่งที่ผู้โดยสารหรือพนักงานสามารถเข้าถึงได้ โดยต้องไม่กีดขวางทางเดินและทางหนีไฟ

บริเวณใกล้ห้องเครื่อง ควรพิจารณาการเข้าถึงเครื่องดับเพลิงโดยไม่ทำให้ผู้ใช้งานต้องเข้าใกล้บริเวณที่มีเปลวไฟหรือความร้อนสูง

PAF-222 กับการป้องกันอัคคีภัยในรถบัส

สำหรับ PAF-222 FK-5-1-12 สามารถนำมาพิจารณาเป็นทางเลือกสำหรับการป้องกัน พื้นที่หรืออุปกรณ์ที่เหมาะสมกับระบบ Clean Agent โดยเฉพาะบริเวณที่ต้องการลดสารตกค้างหลังการดับเพลิง

ตัวอย่างพื้นที่ที่สามารถนำมาศึกษาความเหมาะสม ได้แก่

  • ตู้ควบคุม

  • Electrical Cabinet

  • Control Cabinet

  • ห้องหรือพื้นที่อุปกรณ์เฉพาะ

  • ระบบอิเล็กทรอนิกส์ที่ต้องการลดสารตกค้าง

  • บริเวณห้องผู้โดยสาร

สำหรับบริเวณห้องโดยสารโดยเฉพาะ PAF GLOBAL มีผลิตภัณฑ์ที่ออกแบบมาเพื่องานลักษณะนี้ ได้แก่ ระบบดับเพลิงประเภทห้องโดยสาร การขนส่งสาธารณะ และ ตู้ระบบดับเพลิงแบบแคสเซ็ต รุ่น HTKD-CFXS-01

สำหรับถังแบบยกหิ้ว สามารถดู ถังดับเพลิงสารสะอาด PAF-222 (MJZ Series) และหากต้องการอุปกรณ์อัตโนมัติเฉพาะจุดภายในพื้นที่ปิด สามารถดู ถังดับเพลิงสารสะอาด ประเภทตรวจจับอุณหภูมิอัตโนมัติ (PZGW Series)

แนวทางการติดตั้งเครื่องดับเพลิงในรถบัส

สามารถใช้แนวทางเบื้องต้น 6 ขั้นตอน

1. สำรวจจุดเสี่ยง

ระบุพื้นที่ เช่น ห้องเครื่อง → ระบบไฟฟ้า → แบตเตอรี่ → ห้องโดยสาร → อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์

2. เลือกชนิดสารดับเพลิง

เลือกตามประเภทของเพลิงและอุปกรณ์ที่ต้องการป้องกัน

3. กำหนดจำนวนและตำแหน่ง

ให้สามารถเข้าถึงได้อย่างรวดเร็ว และไม่กีดขวางทางเดินหรือทางออก

4. จัดให้มีป้ายและคำแนะนำ

ผู้ใช้งานควรทราบว่าเครื่องดับเพลิงอยู่ที่ใดและใช้งานอย่างไร

5. ตรวจสอบและบำรุงรักษา

เครื่องดับเพลิงต้องอยู่ในสภาพพร้อมใช้งานและได้รับการตรวจสอบตามข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง

6. ฝึกอบรมผู้ขับและพนักงาน

สิ่งสำคัญไม่แพ้ตัวอุปกรณ์คือ คนที่ต้องใช้งาน

ผู้ขับรถหรือผู้รับผิดชอบควรทราบขั้นตอนพื้นฐาน เช่น หยุดรถ → ประเมินสถานการณ์ → แจ้งเหตุ → อพยพ → ใช้เครื่องดับเพลิงเมื่อปลอดภัย

ควรอ่านอะไรต่อหลังเข้าใจการติดตั้งเครื่องดับเพลิงในรถบัส

หลังจากเข้าใจข้อกำหนดและจุดเสี่ยงของการติดตั้งเครื่องดับเพลิงในรถบัสแล้ว สามารถอ่านหัวข้อที่เกี่ยวข้องต่อได้ดังนี้

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

1. รถบัสจำเป็นต้องมีเครื่องดับเพลิงหรือไม่?

ควรมีอุปกรณ์ดับเพลิงตามข้อกำหนดและมาตรฐานที่ใช้กับรถประเภทนั้น ๆ โดยต้องเลือกชนิด จำนวน และตำแหน่งติดตั้งให้เหมาะสม

2. ควรติดตั้งเครื่องดับเพลิงในรถบัสบริเวณไหน?

ควรอยู่ในตำแหน่งที่มองเห็นและเข้าถึงได้ง่าย เช่น บริเวณคนขับหรือจุดที่กำหนดโดยการออกแบบรถ โดยไม่กีดขวางทางเดินหรือทางหนีภัย

3. เครื่องดับเพลิงสามารถดับไฟรถบัสได้ทุกประเภทหรือไม่?

เครื่องดับเพลิงแต่ละชนิดเหมาะกับประเภทของเพลิงแตกต่างกัน และต้องเลือกให้ตรงกับพื้นที่ที่ต้องการป้องกัน

4. รถบัสไฟฟ้าควรใช้เครื่องดับเพลิงแบบไหน?

ต้องแยกระหว่างไฟไหม้อุปกรณ์ไฟฟ้ากับเหตุการณ์ Thermal Runaway ของแบตเตอรี่ Lithium-ion การเลือกอุปกรณ์ควรพิจารณาจากการประเมินความเสี่ยงและระบบของรถโดยเฉพาะ

5. PAF-222 สามารถใช้กับรถบัสได้หรือไม่?

PAF-222 FK-5-1-12 Clean Agent สามารถนำมาพิจารณาสำหรับพื้นที่หรืออุปกรณ์ที่เหมาะสมกับระบบ เช่น ตู้ควบคุมหรืออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ โดยต้องออกแบบตามลักษณะพื้นที่จริง

6. สามารถติดตั้งระบบดับเพลิงอัตโนมัติในรถบัสได้หรือไม่?

สามารถพิจารณาได้สำหรับพื้นที่เสี่ยงเฉพาะ เช่น ห้องเครื่องหรือพื้นที่อุปกรณ์ หรือห้องโดยสาร โดยต้องเลือกเทคโนโลยี Detection และ Suppression ให้เหมาะกับรถและความเสี่ยง

7. ต้องตรวจสอบเครื่องดับเพลิงในรถบัสบ่อยแค่ไหน?

ควรตรวจสอบตามข้อกำหนดของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ผู้ผลิต และมาตรฐานที่ใช้กับอุปกรณ์นั้น ๆ เพื่อให้มั่นใจว่าเครื่องดับเพลิงพร้อมใช้งานอยู่เสมอ

8. หากเกิดไฟไหม้บนรถบัส ควรทำอย่างไร?

ให้ความสำคัญกับ การหยุดรถ แจ้งเหตุ และอพยพผู้โดยสาร ก่อน หากสถานการณ์ปลอดภัยและผู้ใช้งานได้รับการฝึกอบรม จึงพิจารณาใช้เครื่องดับเพลิงกับไฟระยะเริ่มต้น