บทความ

/

GWP คืออะไร? ทำไมจึงสำคัญในการเลือกสารดับเพลิง

GWP คืออะไร? ทำไมจึงสำคัญในการเลือกสารดับเพลิง

GWP (Global Warming Potential) หรือ ศักยภาพในการทำให้โลกร้อน เป็นค่าที่ใช้เปรียบเทียบผลกระทบต่อภาวะโลกร้อนของก๊าซเรือนกระจกแต่ละชนิด โดยเปรียบเทียบกับคาร์บอนไดออกไซด์ (CO₂) ซึ่งกำหนดให้มีค่า GWP เท่ากับ 1

สำหรับอุตสาหกรรมระบบดับเพลิง โดยเฉพาะ Clean Agent ค่า GWP กลายเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญในการเลือกสารดับเพลิง เพราะสารบางชนิดสามารถดับไฟได้อย่างมีประสิทธิภาพ แต่มีค่า GWP สูง ขณะที่สารทางเลือกอย่าง FK-5-1-12 มีค่า GWP ต่ำมาก และถูกนำมาใช้เป็นทางเลือกสำหรับงานดับเพลิงที่เดิมใช้ HFC-227ea

ในประเทศไทย สารกลุ่มนี้ถูกนำมาใช้ภายใต้ผลิตภัณฑ์อย่าง สารดับเพลิงสะอาด PAF-222 สำหรับงาน B2B และพื้นที่ที่มีอุปกรณ์สำคัญ

ดังนั้น หากกำลังเลือกสารดับเพลิงสำหรับ Data Center, Server Room, ห้องไฟฟ้า, Control Room หรือพื้นที่ Mission Critical การทำความเข้าใจ GWP จึงเป็นเรื่องที่ไม่ควรมองข้าม

GWP คืออะไร?

GWP ย่อมาจาก Global Warming Potential เป็นดัชนีที่ใช้วัดศักยภาพของสารหนึ่งชนิดในการทำให้เกิดภาวะโลกร้อน เมื่อเปรียบเทียบกับ CO₂ ในช่วงเวลาที่กำหนด

โดยทั่วไปมักใช้ GWP100 หรือการประเมินผลกระทบในช่วงเวลา 100 ปี ซึ่งเป็นตัวชี้วัดที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในงานด้านนโยบายสภาพภูมิอากาศและการประเมินก๊าซเรือนกระจก

พูดให้เข้าใจง่ายคือ

GWP = ตัวเลขที่บอกว่า สารนั้นมีศักยภาพในการทำให้โลกร้อนมากกว่า CO₂ ประมาณกี่เท่า เมื่อพิจารณาตามช่วงเวลาที่กำหนด

ตัวอย่างเช่น หากสารชนิดหนึ่งมี GWP = 1,000 หมายความว่า การปล่อยสาร 1 กิโลกรัม มีผลกระทบต่อภาวะโลกร้อนในกรอบ GWP ที่กำหนดในระดับที่ใช้เปรียบเทียบได้กับ CO₂ 1,000 กิโลกรัม

อย่างไรก็ตาม GWP เป็น ค่าศักยภาพสัมพัทธ์ ไม่ได้หมายความว่าสารนั้นจะสร้างผลกระทบจริงเท่ากับตัวเลขดังกล่าวโดยไม่คำนึงถึงปริมาณสารที่ปล่อยออกมา

ทำไม CO₂ จึงมีค่า GWP = 1?

CO₂ ถูกใช้เป็นสารอ้างอิงในการคำนวณ GWP ดังนั้นจึงกำหนดให้

CO₂ = GWP 1

เมื่อเรานำก๊าซชนิดอื่นมาเปรียบเทียบ จึงสามารถบอกได้ว่าสารนั้นมีศักยภาพในการทำให้โลกร้อนมากหรือน้อยกว่า CO₂ ภายใต้ช่วงเวลาที่กำหนด

EPA อธิบายว่า GWP ใช้เปรียบเทียบปริมาณพลังงานที่ก๊าซแต่ละชนิดดูดซับเมื่อถูกปล่อยออกมา โดยทั่วไปมักใช้กรอบเวลา 100 ปี

GWP100 คืออะไร?

หลายครั้งเราจะเห็นคำว่า

GWP100

ตัวเลข 100 หมายถึงการประเมินผลกระทบในช่วงเวลา 100 ปี

นอกจาก GWP100 แล้ว ในทางวิทยาศาสตร์ยังสามารถกำหนดช่วงเวลาอื่นได้ เช่น 20 ปี หรือ 500 ปี เพราะก๊าซแต่ละชนิดมีอายุในบรรยากาศและคุณสมบัติในการดูดซับรังสีแตกต่างกัน

ดังนั้นเมื่อเปรียบเทียบค่า GWP ควรตรวจสอบด้วยว่า

ใช้ค่า GWP จากแหล่งข้อมูลใด และใช้ช่วงเวลาเท่าใด

เพราะค่า GWP ของสารชนิดเดียวกันอาจแตกต่างกันได้ตามชุดข้อมูลและรายงานทางวิทยาศาสตร์ที่ใช้อ้างอิง

หลักการอ่านตัวเลขจากเอกสารให้ถูกต้องนี้ใช้ได้กับข้อมูลด้านอื่นด้วย ตัวอย่างเช่นการอ่านผลทดสอบ PFAS อ่านเพิ่มเติมได้ที่ PFAS-free และ PFAS non-detected ต่างกันอย่างไร

GWP เกี่ยวข้องกับสารดับเพลิงอย่างไร?

ในอดีตการเลือกสารดับเพลิงอาจเน้นไปที่คำถามว่า

"สารชนิดนี้ดับไฟได้ดีหรือไม่?"

แต่ปัจจุบันการออกแบบระบบดับเพลิงมีปัจจัยที่ต้องพิจารณามากขึ้น เช่น

  • ประสิทธิภาพในการดับไฟ

  • ความปลอดภัยต่อผู้ใช้งาน

  • ผลกระทบต่ออุปกรณ์

  • ปริมาณสารที่ต้องใช้

  • มาตรฐานและการรับรอง

  • ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

  • GWP

  • ODP (อ่านเพิ่มเติมได้ที่ ODP คืออะไร)

  • การจัดหาในระยะยาว

โดยเฉพาะระบบ Clean Agent ที่ใช้สารกลุ่ม HFC ค่า GWP จึงกลายเป็นหนึ่งในประเด็นสำคัญในการเปรียบเทียบสารแต่ละชนิด

หากยังไม่คุ้นกับชื่อเรียกและคำศัพท์ของสารกลุ่มสารสะอาด ควรเริ่มจาก FK5112 คืออะไร / FK-5-1-12 คืออะไร และดูความต่างจากสารดับเพลิงแบบเดิมได้ที่ สารสะอาดกับผงเคมีแห้ง ต่างกันอย่างไร

HFC-227ea มี GWP เท่าไร?

HFC-227ea หรือสารที่ใช้ในระบบที่รู้จักกันอย่างแพร่หลายในชื่อ FM-200 เป็นตัวอย่างของสารดับเพลิงที่มีค่า GWP สูง

ข้อมูลของ U.S. EPA ระบุ HFC-227ea ที่ GWP100 = 3,220 ในชุดข้อมูลอ้างอิงหนึ่ง และ EPA ยังแสดงค่า 3,350 ในชุดค่า GWP จาก IPCC AR5 ที่ใช้ในเครื่องคำนวณของ EPA

ความแตกต่างของตัวเลขนี้แสดงให้เห็นว่า เวลาพูดถึง GWP ต้องระบุแหล่งอ้างอิงหรือชุดข้อมูลด้วย ไม่ควรนำตัวเลขจากคนละชุดข้อมูลมาเปรียบเทียบโดยไม่ระบุที่มา

อย่างไรก็ตาม ไม่ว่าจะใช้ชุดข้อมูลใด ประเด็นสำคัญยังเหมือนเดิม คือ

HFC-227ea มีค่า GWP สูงเมื่อเทียบกับสารดับเพลิงทางเลือกอย่าง FK-5-1-12

สำหรับการเปรียบเทียบเชิงเทคนิคอย่างละเอียด อ่านเพิ่มเติมได้ที่ FK-5-1-12 และ HFC-227ea ต่างกันอย่างไร

FK-5-1-12 มี GWP เท่าไร?

FK-5-1-12 เป็นสารดับเพลิงประเภท Fluorinated Ketone ที่ถูกนำมาใช้ในระบบ Clean Agent

ข้อมูลของ U.S. EPA ระบุ FK-5-1-12 ในกลุ่มสารดับเพลิง Total Flooding โดยมีค่า GWP < 1 และ ODP = 0 ในข้อมูล SNAP ของ EPA

เอกสารทางเทคนิคและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับ FK-5-1-12 ยังมีการรายงานค่า GWP ประมาณ 1 หรือค่าที่ต่ำกว่านั้น ขึ้นอยู่กับวิธีการประเมินและชุดข้อมูลที่ใช้อ้างอิง

จึงสามารถสื่อสารได้ว่า FK-5-1-12 เป็นสารดับเพลิง Clean Agent ที่มีค่า GWP ต่ำมาก เมื่อเทียบกับ HFC-227ea

เปรียบเทียบ GWP: HFC-227ea กับ FK-5-1-12

คุณสมบัติ

HFC-227ea

FK-5-1-12

ประเภทสาร

HFC

Fluorinated Ketone

GWP100

ประมาณ 3,220–3,350*

ต่ำมาก / <1*

ODP

0

0

ระบบ Clean Agent

✓

✓

ใช้ปกป้องอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์

✓

✓

ใช้ในระบบ Total Flooding

✓

✓

แนวทางด้านสิ่งแวดล้อม

GWP สูงกว่า

GWP ต่ำมาก

PAF-222 เกี่ยวข้องกับ GWP อย่างไร?

PAF-222 คือสารดับเพลิงสะอาดที่ใช้สาร FK-5-1-12 เป็นสารดับเพลิงหลัก จึงมีจุดเด่นด้านสิ่งแวดล้อมที่สำคัญเมื่อพิจารณาเรื่อง GWP

เมื่อเปรียบเทียบกับสารกลุ่ม HFC เช่น HFC-227ea ความแตกต่างของ GWP มีนัยสำคัญ

แนวคิดจึงสามารถอธิบายได้ง่าย ๆ ว่า

HFC-227ea / FM-200 → HFC → GWP สูง

ขณะที่

PAF-222 / FK-5-1-12 → Fluorinated Ketone → GWP ต่ำมาก

European Commission ระบุ FK-5-1-12 เป็นหนึ่งในทางเลือกที่มีอยู่สำหรับการใช้งานด้าน Fire Protection ที่เดิมใช้ HFC-227ea และสาร HFC อื่น ๆ

หากต้องการเปรียบเทียบ สารดับเพลิงสะอาด PAF-222 กับสารดับเพลิงที่ใช้กันทั่วไป อ่านเพิ่มเติมได้ที่ PAF-222 กับสารดับเพลิงทั่วไป ต่างกันอย่างไร

ค่า GWP ต่ำ สำคัญต่อการเลือกสารดับเพลิงอย่างไร?

1. ลดศักยภาพผลกระทบต่อสภาพภูมิอากาศ

สารที่มี GWP ต่ำจะมีศักยภาพในการทำให้โลกร้อนต่ำกว่าเมื่อเปรียบเทียบภายใต้กรอบการประเมินเดียวกัน

ดังนั้น สำหรับองค์กรที่ให้ความสำคัญกับ Environmental Sustainability การเลือกสารดับเพลิงที่มี GWP ต่ำจึงเป็นหนึ่งในปัจจัยที่สามารถนำมาพิจารณาได้

2. รองรับแนวโน้มการลดการใช้ HFC

หลายประเทศกำลังดำเนินนโยบายลดการผลิตและการใช้ HFC

ตัวอย่างเช่น สหรัฐอเมริกามี AIM Act ซึ่งกำหนดให้ลดการผลิตและการบริโภค HFC ที่อยู่ภายใต้การควบคุมลง 85% จากระดับฐานภายในปี 2036

ในสหภาพยุโรปก็มีมาตรการภายใต้ F-Gas Regulation เพื่อผลักดันการลดการใช้ก๊าซเรือนกระจกกลุ่ม F-gases และส่งเสริมทางเลือกที่มีผลกระทบต่อสภาพภูมิอากาศต่ำกว่า

ดังนั้น การเลือกสารดับเพลิงสำหรับระบบใหม่จึงควรมองทั้ง ความเหมาะสมในปัจจุบันและทิศทางในอนาคต

สำหรับผู้ที่ใช้ระบบ HFC-227ea หรือ FM-200 อยู่เดิม อ่านแนวทางการเปลี่ยนผ่านได้ที่ สารทดแทน HFC-227ea คืออะไร และผู้ที่ใช้ระบบ Novec 1230 อ่านได้ที่ สารทดแทน Novec 1230 คืออะไร

3. ช่วยในการวางแผนระบบดับเพลิงระยะยาว

ระบบดับเพลิงเป็นระบบที่มักถูกออกแบบให้ใช้งานเป็นเวลาหลายปี

ดังนั้น ก่อนติดตั้งระบบใหม่ เจ้าของโครงการควรพิจารณามากกว่าเพียง

"วันนี้สารนี้สามารถใช้งานได้หรือไม่?"

แต่ควรพิจารณาด้วยว่า

  • สารนี้มีแนวโน้มด้านกฎระเบียบอย่างไร?

  • มีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมมากน้อยเพียงใด?

  • มีสารทางเลือกที่มี GWP ต่ำกว่าหรือไม่?

  • สามารถจัดหาได้ในระยะยาวหรือไม่?

  • มีมาตรฐานและการรับรองรองรับหรือไม่?

4. GWP ต่ำไม่ได้หมายความว่าสารนั้น "ดีที่สุด" เสมอไป

นี่เป็นประเด็นที่สำคัญมากในการเลือกสารดับเพลิง

GWP ไม่ควรเป็นเกณฑ์เดียวในการตัดสินใจ

เพราะระบบดับเพลิงต้องพิจารณาปัจจัยอื่นร่วมด้วย เช่น

🔥 ประสิทธิภาพการดับไฟ
สารต้องสามารถดับไฟตามประเภทความเสี่ยงของพื้นที่ได้

👨‍🚒 ความปลอดภัย
ต้องพิจารณาความเข้มข้นในการใช้งานและข้อกำหนดด้านความปลอดภัย รวมถึงประเด็นด้านสารก่อมะเร็ง อ่านวิธีตรวจสอบได้ที่ สารดับเพลิงปลอดสารก่อมะเร็งคืออะไร วิธีตรวจสอบจากเอกสาร SDS และ Certificate

🏢 ลักษณะพื้นที่
พื้นที่ต้องเหมาะสมกับระบบที่เลือก โดยเฉพาะระบบ Total Flooding

🧰 การออกแบบระบบ
ต้องคำนวณปริมาณสาร ขนาดถัง ท่อ และหัวฉีดตามข้อกำหนดของระบบ

📜 มาตรฐานและการรับรอง
ควรตรวจสอบว่าอุปกรณ์และสารที่ใช้มีการรับรองที่เหมาะสมกับโครงการ อ่านเพิ่มเติมได้ที่ มาตรฐานรับรองของ PAF-222 มีอะไรบ้าง

🌱 ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
พิจารณา GWP, ODP และปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมอื่น ๆ ทำความเข้าใจ ODP เพิ่มเติมได้ที่ ODP คืออะไร

European Commission เองก็ระบุว่า ไม่มีทางเลือกแบบเดียวที่เหมาะกับทุกการใช้งาน การเลือกสารทดแทนต้องพิจารณาตามประเภทผลิตภัณฑ์ อุปกรณ์ และสภาพการใช้งาน

ทำไม PAF-222 / FK-5-1-12 จึงน่าสนใจสำหรับระบบ Clean Agent?

FK-5-1-12 เป็นหนึ่งในสารที่ถูกใช้เป็นทางเลือกสำหรับระบบดับเพลิงที่ต้องการลดการพึ่งพา HFC

EPA ระบุ FK-5-1-12 ในกลุ่ม Total Flooding Agents และระบุค่า GWP ต่ำกว่า 1 พร้อม ODP = 0

ขณะที่ European Commission ระบุ FK-5-1-12 เป็นหนึ่งในทางเลือกสำหรับ HFC-227ea ในงาน Fire Protection

จึงทำให้ PAF-222 สามารถนำเสนอในฐานะทางเลือกสำหรับโครงการที่ต้องการระบบ Clean Agent และให้ความสำคัญกับค่า GWP ต่ำ

สำหรับผู้ที่ต้องการเริ่มจากถังดับเพลิงก่อนระบบติดตั้งถาวร อ่านเพิ่มเติมได้ที่ ถังดับเพลิงสารสะอาด

GWP สำคัญกับ Data Center อย่างไร?

Data Center เป็นหนึ่งในพื้นที่ที่ต้องให้ความสำคัญกับระบบดับเพลิงอย่างมาก เพราะมีทั้ง

  • Server

  • Network Equipment

  • Storage

  • UPS

  • Electrical Equipment

  • ระบบควบคุม

  • ระบบสื่อสาร

การเลือกสารดับเพลิงจึงต้องสร้างสมดุลระหว่าง

ความปลอดภัย + ประสิทธิภาพ + การปกป้องทรัพย์สิน + ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

ระบบ Clean Agent ที่ใช้ FK-5-1-12 ถูกนำไปใช้งานในพื้นที่ประเภท Data Center และพื้นที่ Critical Facility โดยผู้ผลิตระบบหลายราย

อีกประเด็นที่สำคัญไม่แพ้กันคือคุณสมบัติไม่นำไฟฟ้าของสาร อ่านเพิ่มเติมได้ที่ ไม่เป็นสื่อนำไฟฟ้า (Dielectric) คืออะไร

ดังนั้น GWP จึงเป็นอีกหนึ่งตัวแปรที่ควรนำมาพิจารณาตั้งแต่ขั้นตอนออกแบบ ไม่ใช่เพิ่งพิจารณาหลังจากเลือกระบบแล้ว

ก่อนเลือกสารดับเพลิง ควรดูอะไรบ้าง?

แนะนำให้ใช้หลักง่าย ๆ "6 ปัจจัย"

1. Fire Performance

ดับไฟประเภทใดได้บ้าง?

2. Safety

มีข้อกำหนดด้านความปลอดภัยอย่างไร?

3. Asset Protection

ส่งผลต่อ Server, Electrical Equipment และอุปกรณ์สำคัญอย่างไร?

4. Environmental Impact

ดู GWP, ODP และคุณสมบัติด้านสิ่งแวดล้อม รวมถึงประเด็น PFAS อ่านเพิ่มเติมได้ที่ PFAS-free และ PFAS non-detected ต่างกันอย่างไร

5. Standards & Approvals

มีมาตรฐานและการรับรองที่เหมาะกับโครงการหรือไม่?

6. Long-Term Availability

สามารถจัดหาและบำรุงรักษาระบบได้ในระยะยาวหรือไม่?

หากต้องการแนวทางเลือกอุปกรณ์ดับเพลิงตามประเภทพื้นที่และระดับความเสี่ยง อ่านเพิ่มเติมได้ที่ การเลือกอุปกรณ์ดับเพลิงให้เหมาะกับพื้นที่และความเสี่ยง

ควรอ่านอะไรต่อหลังเข้าใจ GWP

หลังจากเข้าใจว่า GWP คืออะไร และมีผลต่อการเลือกสารดับเพลิงอย่างไรแล้ว สามารถอ่านหัวข้อที่เกี่ยวข้องต่อได้ดังนี้:

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

1. GWP คืออะไร?

GWP ย่อมาจาก Global Warming Potential หรือศักยภาพในการทำให้โลกร้อน เป็นค่าที่ใช้เปรียบเทียบผลกระทบด้านภาวะโลกร้อนของก๊าซแต่ละชนิดกับ CO₂ ซึ่งมีค่าอ้างอิงเท่ากับ 1

2. GWP100 คืออะไร?

GWP100 คือค่า Global Warming Potential ที่ประเมินผลกระทบของสารในช่วงเวลา 100 ปี เป็นกรอบเวลาที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในการประเมินก๊าซเรือนกระจก

3. ค่า GWP ยิ่งต่ำยิ่งดีหรือไม่?

ในมุมของผลกระทบต่อสภาพภูมิอากาศ โดยทั่วไป ค่า GWP ที่ต่ำกว่าหมายถึงศักยภาพในการทำให้โลกร้อนต่ำกว่า เมื่อเปรียบเทียบภายใต้กรอบและชุดข้อมูลเดียวกัน แต่การเลือกสารดับเพลิงต้องพิจารณาความปลอดภัย ประสิทธิภาพ มาตรฐาน และความเหมาะสมของระบบร่วมด้วย

4. HFC-227ea มี GWP เท่าไร?

EPA มีข้อมูลค่า GWP100 ของ HFC-227ea ที่ประมาณ 3,220 ในชุดข้อมูลหนึ่ง และ 3,350 ในชุดค่า AR5 ที่ใช้ในเครื่องคำนวณของ EPA ดังนั้นควรระบุแหล่งข้อมูลและชุด GWP เมื่ออ้างตัวเลข

5. FK-5-1-12 มี GWP เท่าไร?

EPA ระบุ FK-5-1-12 ในระบบ Total Flooding ว่ามีค่า GWP ต่ำกว่า 1 และ ODP = 0

6. ทำไม FK-5-1-12 จึงถูกนำมาใช้แทน HFC-227ea?

เนื่องจาก FK-5-1-12 มีคุณสมบัติเป็น Clean Agent และมี GWP ต่ำมากเมื่อเทียบกับ HFC-227ea โดย European Commission ระบุ FK-5-1-12 เป็นหนึ่งในทางเลือกสำหรับ HFC-227ea ในงาน Fire Protection

7. PAF-222 คือสาร GWP ต่ำหรือไม่?

PAF-222 ที่ใช้ FK-5-1-12 เป็นสารดับเพลิงหลัก สามารถจัดอยู่ในแนวทาง Clean Agent ที่มี GWP ต่ำมาก เนื่องจากคุณสมบัติด้าน GWP ของ FK-5-1-12 อยู่ในระดับต่ำมากเมื่อเทียบกับ HFC-227ea

8. GWP กับ ODP เหมือนกันหรือไม่?

ไม่เหมือนกัน GWP ใช้วัดศักยภาพในการทำให้โลกร้อน ส่วน ODP ใช้วัดศักยภาพในการทำลายชั้นโอโซน ทั้งสองเป็นคนละตัวชี้วัด อ่านเพิ่มเติมได้ที่ ODP คืออะไร

9. ถ้า GWP ต่ำ แปลว่าสารดับเพลิงปลอดภัยกว่าเสมอหรือไม่?

ไม่เสมอไป ค่า GWP เป็นตัวชี้วัดด้านผลกระทบต่อสภาพภูมิอากาศ ไม่ใช่ตัวชี้วัดความปลอดภัยต่อมนุษย์โดยตรง การเลือกสารดับเพลิงต้องดูความปลอดภัย ความเข้มข้นในการออกแบบ มาตรฐาน และข้อกำหนดของระบบร่วมด้วย ดูวิธีตรวจสอบจากเอกสารได้ที่ สารดับเพลิงปลอดสารก่อมะเร็งคืออะไร วิธีตรวจสอบจากเอกสาร SDS และ Certificate

10. ควรเลือกสารดับเพลิงจาก GWP เพียงอย่างเดียวหรือไม่?

ไม่ควร ควรพิจารณาอย่างน้อย ประสิทธิภาพการดับไฟ ความปลอดภัย การปกป้องทรัพย์สิน มาตรฐาน/การรับรอง ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และความพร้อมในการจัดหาระยะยาว